Bulletin Hermes

Inhoud van de laatste nummers

Hermes 152 d.d. oktober 2011 (jubileumnummer 150 jaar Griekse postzegels)

blz. artikel
03-08 Frans van Limpt: De Griekse onafhankelijkheid en het ontstaan van de Griekse nationale post op postzegels.
In maart 1821 liet de senaat van Messenië voor het eerst van zich horen met een brief: Griekenland kiest voor “Vrijheid of dood”. De handgeschreven brief van Petrobas Mavromichalis met deze inhoud ging naar de Europese koninklijke hoven. De eerste Nationale Assemblee begon in december 1821 te Piada (thans: Nea Epidauros). In februari 1822 werd een eerste poging gedaan om een postdienst op te richten; de grote drang naar plaatselijke autonomie maakte echter uitvoering niet eenvoudig. De eerste echte postwet van de prille Griekse staat dateert van 24 september 1828; in de ondertekening staat: 24 september 1828, getekend te Poros, J.A. Kapodistrias. Een aantal documenten wordt geciteerd en besproken.
09-11 Olav Petri: Griekse eilanden onder Brits bestuur; De Ionische eilanden - enige achtergronden bij vertrouwde postzegels.
De Ionische eilanden, gelegen voor de westkust van Griekenland, kregen in 1859 drie eigen postzegels. Deze tonen een portret van koningin Victoria met een speciale omranding. Deze eilandengroep (eeuwenlang onderdeel van de Republiek Venetië) was door Napoleon in 1797 ingenomen; na 18 jaar wisselende heersers werd het een Brits protectoraat, met de naam “Verenigde Staten van de Ionische Eilanden”, bestuurd door een Britse “Hoge commissaris”. In 1859 verschenen de eerste postzegels, met de beeltenis van koningin Victoria en de tekst “Ionikon Kratos” (Jonische Staat). Deze tekst staat in een omlijsting. Het blijkt te gaan om de Kousenband. Koningin Victoria was hoofd van de Orde van de Kousenband. In 1939 verschenen Griekse zegels om de herdenken dat de eilanden 75 jaar eerder (1864) deel gingen uitmaken van Griekenland. Afgebeeld werden koningin Victoria (met kousenband) en koning George I van Griekenland, lid van deze Orde.
13-18 Oscar van Vliet: "The Cuppa-Lambros Connection"; Dit verhaal is slechts een update van de geschiedenis van de Cuppa-Lambros Steam Ship Co.
Vanaf ca. 1820 trokken er Grieken naar Engeland om daar een agentschap voor de scheepvaart naar de Zwarte Zee, Constantinopel en de regio op te zetten. Eén van de maatschappijen was Cuppa-Lambros. Zij hadden kantoren op Syra, in Kreta (Candia, Chania, Rethymnon), Gallipoli, Constantinopel. Gegevens over de historie van de maatschappij komen uit de London Gazette en Lloyd’s Register. Een aantal stempels van de maatschappij worden behandeld. Het samenwerkingsverband van Cuppa en Lambros viel uiteen; in 1911 werd het formeel opgeheven. Een lid van de familie Lambros was daarna nog betrokken bij de scheepvaartmaatschappij Issiakides en Co., met kantoren in Constantinopel, Jaffa (Palestina), en in “Hudeidah-Mer-Rouge” (Al Hudaydah in Yemen). Na 1930 vindt men geen activiteiten meer op scheepvaartgebied. Wel was een Lambros bekend van marine bij Pearl Harbour in de 2e Wereldoorlog.
19-27 Heribert Kleinert: Die Mönchsrepublik Athos; Korrespondenz mit Russland in Osmanischer Zeit.
De Berg Athos was – tot de bezetting door Griekenland in 1912 – onderdeel van het Osmaanse rijk. De osmaanse Post had een post- en telegraafkantoor in de „hoofdstad“ Karyes, maar ook in het haventje Dafni; de „Russische maatschappij voor stoomvaart en handel“ (ROPiT) had een postagentschap in Dafni. De postgeschiedenis van Athos behoort tot de filatelie van Griekenland en het osmaanse rijk; maar het had een bijzonder levendig postverkeer met het Tsarenrijk Rusland. Dit artikel beperkt zich tot het postverkeer tussen Rusland en de berg Athos; als de osmaanse post betrokken was bij het vervoer, komt deze postdienst ook ter sprake. Een aantal poststukken (gewone post, verzekerde stukken, aangetekende stukken) wordt besproken.
28-29 Jan R. Blijleven: Post uit Mount Athos.
In 1929 verbleef een zekere P. Hendrix enige tijd in het klooster van St. Panteleimon, aan de westkant van de autonome monnikenrepubliek Athos gelegen. Na afloop stuurde hij vóór zijn vertrek vanuit Dafni – het haventje dat niet ver van dit klooster lag en een bootverbinding met Griekenland had – een ansicht naar Nederland, naar prof. dr. A.W. Bijvanck te Leiden. Deze bekende hoogleraar archeologie en antieke geschiedenis was echter op vakantie in Zürich, Zwitserland. De kaart werd doorgestuurd, maar in Zwitserland (?) voorzien van het stempel ‘TAXE 3,20’. Van betaling in de vorm van een portzegel is echter niets te zien.
31-34 Frans Bruna: Hermesafbeeldingen op postzegels.
Op de eerste Griekse postzegel van 1861 werd de Griekse god Hermes afgebeeld. De klassiek Griekse cultuur was in 19e eeuw zeer in ere. Daarom was Hermes een logische keus: hij was de boodschapper van de goden, en daarom de eerste postbode. Een andere vraag is: Hoe zag Hermes eruit? Welk voorbeeld werd gebruikt? Deze vraag is moeilijker te beantwoorden. Griekse voorbeelden op vazen en in de beeldhouwkunst werpen daarop geen duidelijk licht. De volgende series postzegels – vooral die van 1896 tot en met 1927 – zijn duidelijker geïnspireerd op klassieke voorbeelden. Ook een 16e eeuws beeld is gebruikt. Na 1927 komen we Hermes op Griekse postzegels voornamelijk tegen op herdenkingszegels (bv.”100 jaar postzegels”) en op luchtpostzegels – waarbij snelheid net zo belangrijk was als in mythologische tijden.
35-38 Laurentz Jonker: Spiridon Louis, de Olympische marathonwinnaar van Athene 1896 (12.1.1873 - 26.3.1940).
Toen de Olympische Spelen nieuw leven ingeblazen werden – in Athene, niet in Olympia - , werd Pierre de Coubertin op de gedachte gebracht, de eerste moderne Olympische Spelen in Athene 1896 een speciaal cachet te geven door een hardloopwedstrijd van Marathon naar Athene op het Olympisch programma te zetten, met verwijzing naar de trotse triomf der Atheners op de Perzen 490 v. Chr. bij die plaats. Bij selectiewedstrijden kwam Spiros Louis – een waterverkoper uit Amaroussion, noordelijk van Athene, juist niet in de selectie Griekse Marathonlopers terecht, maar werd op voorspraak van de majoor die hem van de militaire dienst kende toegevoegd. Tijdens de Spelen was hij – na vijf dagen – de eerste Griek die in een tak van sport winnaar werd. Hij werd uitgebreid gefêteerd; daarna kreeg hij een overheidsbaantje: boswachter. In 1925-26 is hij nog betrokken geraakt bij een grote fraudezaak, maar niet aangeklaagd. In 1936 heeft Hitler hem uitgenodigd om bij de openingsceremonie van de Spelen in Berlijn een olijftak aan hem aan te bieden.
39-44 A.F. van Groesen: Puzzelsport met port - De portzegels van Griekenland.
Van de Griekse portzegels (geïntroduceerd in 1875) bestaan allerlei versies. Als men zijn collectie bestudeert en de catalogi van Vlastos en van Karamitsos (“Hellas”) vergelijkt, blijken er allerlei verschillen tussen de twee te zijn. Bij de emissie van 191-1928 is interessant, dat de zegels kennelijk meermalen opnieuw getekend zijn en ook de clichés vernieuwd zijn; bij vergrotingen zijn duidelijke verschillen te zien. Nauwkeurige bestudering is noodzakelijk omdat de prijzen van verschillende types sterk verschillen. Vandaar de titel “puzzelsport met port”.
45-53 Hans-Paul Soetens: De Dedeagats-Xanthi-Gumuldjina driehoek, postkantoren in de woelige periode 1912-1923.
Hans-Paul Soetens behandelt de historie van West- en Oost-Thracië (het gebied van Kavalla tot bij Constantinopel) vanaf 1912, met behulp van poststukken en historische documenten. Zoals bekend is de 1e Wereldoorlog daar voorafgegaan door twee Balkanoorlogen, waarbij Griekse, Bulgaarse en Servische troepen Ottomaans gebied aanvielen. Daarna, toen de 1e Wereldoorlog losbarstte, werd de situatie nog gecompliceerder. De rol van de geallieerden Frankrijk en Engeland eindigde in mei 1920; Griekenland had al enkele weken eerder postzegels met opdruk “Bestuur over West-Thracië klaar. Na het verdrag van Sèvres verdwijnen deze opdrukzegels en worden de gewone Griekse postzegels gebruikt. Vele poststukken uit de verschillende periodes worden getoond.
55-58 Marco van de Mortel: Frankeermachines.
Post werd vanaf 1939 niet alleen gefrankeerd met postzegels. In 1938 werd toestemming verleend om frankeermachines aan te schaffen, en van het jaar 1939 vinden we de eerste enveloppen van kantoren die voorzien zijn van frankering via een machinestempel, met daarbij gedrukte informatie over het kantoor dat het stempel hanteerde. Het aantal machines was klein; na de oorlog groeide het langzaam. Er zijn niet veel enveloppen in het bezit van de auteur. Daardoor is een aantal zaken nog niet duidelijk: Hoe werd omgegaan met de soms verplichte toeslag rond Pasen en Kerstmis? Hoe frankeer je in de inflatiejaren met een frankeermachine?
59-63 Ruud Verberne: De weldadigheidsuitgifte van 1953 ten bate van de slachtoffers van de aardbeving op de Ionische eilanden.
Op 3 november 1953 vond een zeer zware aardbeving plaats aan de Westkant van Griekenland. De Jonische eilanden werden grotendeels verwoest. Deze beving was voorafgegaan door een reeks aardbevingen vanaf augustus ’53. Er kwam een nationaal steunfonds, en internationale hulp. De Griekse post gaf twee zegels uit, uitsluitend bedoeld als extra zegels naast de normale porto; de opbrengst was bestemd voor de slachtoffers. Op de eilanden Zakynthos, Kefalonia en Ithaka gold een vorm van portvrijdom. Deze gold tot eind 1955. Een complicatie was nog de invoering van de Nieuwe Drachme per 22-09-1954; ook daarbij gold verlichting voor de eilandbewoners. Tenslotte wordt nog aandacht besteed aan soortgelijke maartregelen toen in 1956 Thera (ook Santorini geheten) eveneens door een zware aardbeving werd getroffen.
64-67 Theo Schouw: "Mijn postman, mijn lief".
Poëtische beschouwing over het Griekenland van nu. Over Hermes in Griekenland: Het marmeren beeld van Praxiteles in het museum van Olympia. Over de postbodes van nu: Het ambt is niet meer wat het geweest is; mail en sms slaan toe. Vroeger was het de vertrouwensman op de dorpen, die op zijn cornet blies als hij in een dorp kwam. Nu: geld bezorgen is er ook al niet meer bij. Lees het lied van Manos Chatzidakis: “De postbode is gestorven”. Ook in Athene, in het Akropolismuseum, vindt men Hermes: Hermeskoppen, en een afbeelding van Hermes van het Parthenon. Dan gaan we nog naar het Post- en Filateliemuseum. De koperplaten van de Hermespostzegels!
68-70 Summary (in English).

Hermes 151 d.d. augustus 2011

blz. artikel
02 Nieuwe uitgiften van Griekenland.
03 Verslag van de ledenvergadering op 14-05-2011.
03 Uitnodiging voor de ledenvergadering op 26-11-2011.
04 Michael Tseriotis: 20 lepta zonder ControleCijfer?
Reactie op het artikel van Rien Smit in Hermes 149.
05-06 Marco van de Mortel: De rouwzegels voor George II.
Signalering van versneden of verknipte exemplaren op brief van de rouwzegels voor George II (Vlastos nr. 618 en 619).
07-12 Jan van den Berg: De Griekse briefkaarten type "Glorie" uit 1945/47, 2e deel (slot).
Afronding met de briefkaarten met Glorie klein zegelbeeld (vanaf 1947), en met briefkaarten die na de geldhervorming van 1954 nog werden verzonden met bijgeplakte zegels (tot in 1963).
12-16 Ruud Verberne: Gezondheidstoezicht op in- en doorgaande routes naar en met Griekenland in de 19e eeuw, deel II.
Vervolg van de bespreking van havensteden waar quarantaine en desinfectie werden gepraktiseerd.

Hermes 150 d.d. april 2011

blz. artikel
02 Verslag van de ledenvergadering op 12-02-2011.
03-07
 Jan van den Berg: De Griekse briefkaarten type "Glorie" uit 1945/47, deel 1.
Na de gierende inflatie van de bezettingsjaren werd op 11 november 1944 de ‘nieuwe drachme’ ingevoerd (50.000.000.000 drachme wordt 1 drachme), met postzegels met vooroorlogse waarden en met opdruk, en briefkaarten met die zegels. Per 1 maart 1945 werden de briefkaarten opgevolgd door nieuwe met ‘de glorie van Psara’. Alle tarieven worden vermeld.
08-09 Bob de Hon: Boekbespreking van: "Levant - Buitenlandse Postdiensten in het Ottomaanse Rijk" van Folkert Bruining, Ot Louw, Jan Mascini en Hans-Paul Soetens.
Dit tweedelige werk geeft de historie van het Ottomaanse Rijk, de diverse kantoren en hun stempels, zegels van alle negen landen die het vervoer regelden, scheepvaartlijnen en schepen, etc. Een geweldige prestatie!
10-12 Ruud Verberne: Achtergronden van het gezondheidstoezicht op de in- en doorgaande routes naar en met Griekenland en de eilanden in de 19e eeuw, deel I.
Het postverkeer via schepen bracht risico’s mee voor de verspreiding van pest, cholera, en andere besmettelijke ziekten; epidemieën waren van tijd tot tijd het gevolg. Daarom werden in handels- en doorvoerhavens gezondheidsdiensten ingesteld die inspecties uitvoerden op lading, materialen en passagiers van schepen. Op post treft men stempels aan van de havendiensten.
13 Nieuwe uitgiften van Griekenland.
14 Frans Bruna: De historie van de Grammos-Vitsi zegel (Vl. 1080 uit 1969), met dank aan Faros nr. 9 (okt. 2009) en de Griekse Wikipedia.
Achtergrond van de Griekse burgeroorlog 1946-1949, en van de Amerikaanse foto die als voorbeeld diende voor de herdenkingszegel van 1969.
15-16 Jan R. Blijleven: Griekse perfins.
Kort overzicht van de firma’s die in Griekenland perfins lieten maken, en een verzoek om aanvullende informatie.




© Postzegelvereniging Griekenland 2011
Versie/Version d.d.: 20-11-2011